Citroenzuur (E330): moet u ervoor oppassen?

Daniel Platteau

Kort samengevat: citroenzuur (E330) is de molecule die citroenen zuur maakt. Het citroenzuur op etiketten wordt gemaakt door een schimmel, Aspergillus niger, maar het is dezelfde molecule, die ons lichaam zelf in grote hoeveelheden aanmaakt. Voor de overheden is het een van de minst zorgwekkende additieven: een innamegrens werd nooit nodig geacht. Wat veranderde in 2026: het Franse NutriNet-Santé-cohort bracht de grootste gebruikers van toegevoegd E330 in verband met iets meer diabetes type 2 (+29 %) en hoge bloeddruk (+25 %). Het gaat om verbanden, geen bewijs: E330 is er waarschijnlijk vooral een merker van frisdranken en bewerkte producten. De bewezen effecten liggen elders: slijtage van de tanden door zure dranken, en een wisselwerking met aluminium bij nierfalen. Wat te doen? U hoeft niet op E330 te jagen; minder zure dranken die u de hele dag door drinkt, beschermt zowel uw tanden als uw bloedsuiker.

Bijgewerkt op 1 november 2026.

Het zit zowat overal in, en de naam stelt gerust, want die doet aan citroen denken. Toch wordt E330 op sociale media beschuldigd gemaakt te zijn met "giftige zwarte schimmel". En in 2026 plaatsten twee grote Franse studies het tussen de additieven die met diabetes en hoge bloeddruk in verband worden gebracht. Dit weten we echt.

Dit artikel maakt deel uit van onze reeks over additieven. Voor de basis (wat de "E" betekent, hoe een aanvaardbare dagelijkse inname wordt vastgelegd) leest u best eerst ons artikel over voedingsadditieven.

Wat is citroenzuur?

Citroenzuur is een zwak organisch zuur, van nature aanwezig in citrusvruchten, maar ook in ananas, bessen, tomaten en druiven. Het geeft citroensap zijn scherpe smaak: citroensap bevat ongeveer 48 gram per liter, tegenover ongeveer 9 gram per liter in versgeperst sinaasappelsap.

Het is vooral een molecule van onze eigen stofwisseling. Elke cel die ademt, maakt en verbruikt het voortdurend, in een reeks reacties die de citroenzuurcyclus (of Krebscyclus) heet en die suikers en vetten omzet in energie. Volgens het Franse geneesmiddelenagentschap (ANSM) wordt op die manier elke dag ongeveer twee kilo citroenzuur gevormd en afgebroken in ons lichaam. Het citroenzuur dat we eten, wordt op dezelfde manier verbrand, zonder zich op te stapelen; een klein deel komt als citraat in de urine terecht, waar het bepaalde nierstenen helpt voorkomen.

In de voedingsindustrie dient het als voedingszuur (zure smaak), als zuurteregelaar (het stabiliseert de pH, wat de bewaring helpt) en als sequestreermiddel: het "vangt" sporen van ijzer of koper die vetten ranzig maken en gesneden fruit bruin laten worden. Door die laatste rol rekenen de NutriNet-Santé-studies hieronder het tot de antioxiderende conserveermiddelen.

Het heeft een kleine familie, die de beoordelaars samen als "citraten" behandelen:

Citraten zijn zouten van citroenzuur en worden er samen mee beoordeeld: de vraag "is natriumcitraat gevaarlijk?" krijgt hetzelfde antwoord als voor E330, behalve dat natriumcitraat ook wat natrium levert.

Waar komt het citroenzuur op etiketten vandaan?

Citroenzuur werd in 1784 voor het eerst geïsoleerd uit citroensap door de Zweedse chemicus Carl Wilhelm Scheele. Daarna werd het gewonnen uit citroenen, vooral Italiaanse, tot de Eerste Wereldoorlog die aanvoer afsneed.

In 1917 toonde de Amerikaanse chemicus James Currie aan dat een gewone schimmel, Aspergillus niger, suiker omzet in grote hoeveelheden citroenzuur als hij gekweekt wordt in een zeer zuur, stikstofarm milieu. Pfizer opende al in 1919 een proeffabriek. Ook België speelde een rol: in Tienen maakt het bedrijf La Citrique Belge, nu Citribel, sinds 1929 citroenzuur uit melasse van suikerbieten. Het is een van de grote Europese producenten.

Vandaag komt bijna al het citroenzuur voor voeding uit die fermentatie, met geselecteerde stammen van A. niger: in 2016 werd 2,3 miljoen ton geproduceerd, vooral in China, waarvan ongeveer 70 % voor voeding en dranken.

Het procedé in het kort: de schimmel wordt in tanks gekweekt op een suikerstroop (melasse, glucose). Daarna wordt hij verwijderd en wordt het zuur gezuiverd en gekristalliseerd: het moet minstens 99,5 % zuiver zijn. Internationale specificaties schrijven niet-toxinevormende stammen voor, die geen gifstoffen aanmaken.

Waar zit het in?

De Europese verordening over additieven (1333/2008) laat het toe in een zeer groot aantal voedingscategorieën, meestal quantum satis, dus zonder vastgelegd maximum: de fabrikant moet de hoeveelheid gebruiken die nodig is voor het beoogde effect, niet meer. Er zijn enkele uitzonderingen, zoals maximaal 3 000 mg per liter in vruchtensap en 5 000 mg per liter in nectar. Het is ook toegelaten in bepaalde voeding voor zuigelingen en jonge kinderen.

In de praktijk vindt u het vooral in:

• frisdranken en limonades (geen cola), energiedranken, ijsthee, gearomatiseerd water;
• zuur snoep en gelei;
• confituur, compote, conserven, diepvriesproducten, voorverpakt gesneden fruit en groenten;
• sauzen, chips met smaak, bereide maaltijden;
• buiten het bord: bruistabletten, cosmetica, "ontkalkings"-producten.

Op het etiket: "voedingszuur: citroenzuur" of "zuurteregelaar: E330" (in het Frans "acidifiant", in het Engels "acidity regulator").

Hoeveel eten we ervan? In NutriNet-Santé kreeg meer dan 9 op de 10 deelnemers toegevoegd E330 binnen, ongeveer 200 mg per dag (mediaan): zoveel als in een koffielepel citroensap zit. Volgens de auteurs is het additief goed voor slechts ongeveer een zesde van al het citroenzuur dat we eten; de rest komt uit fruit en sappen. De totale inname wordt geschat op ongeveer 40 mg per kilo per dag bij vrouwen (OESO, aangehaald door het ANSM), of 2 gram voor 50 kg.

Wat de overheden zeggen: geen grens nodig

De aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) is de hoeveelheid die men elke dag, een leven lang, kan innemen zonder noemenswaardig risico. Voor citroenzuur vonden de beoordelaars het nooit nodig er een vast te leggen:

Een ADI "niet gespecificeerd" betekent dat een getal, gezien de zeer lage giftigheid en de ingenomen hoeveelheden, niets zou toevoegen aan de bescherming van de consument. Bij ratten toonde een kankerstudie geen schadelijk effect tot 1 200 mg per kilo per dag, of ongeveer 84 gram per dag voor een volwassene van 70 kg. Dat is honderden keren meer dan wat een grootgebruiker eet.

EFSA heeft E330 nog niet herbeoordeeld. Alle additieven die vóór 2009 toegelaten waren, moeten opnieuw worden beoordeeld; op 10 september 2026 bleven er nog 70 over, en citroenzuur stond achteraan in de rij, bij gebrek aan reden tot ongerustheid. De oproep tot gegevens van maart 2026 is een stap in het verzamelen van gegevens, geen alarm.

In België beoordeelt Test Aankoop E330 als "aanvaardbaar": tot nu toe geen gekend risico.

2026: E330 opgemerkt in NutriNet-Santé

Officiële beoordelingen steunen vooral op dierstudies. Het team van Mathilde Touvier (Inserm) leverde menselijke gegevens dankzij NutriNet-Santé, een Frans cohort van meer dan 100 000 vrijwilligers die sinds 2009 noteren wat ze eten, merk inbegrepen. De methode staat uitgebreid in ons artikel over kaliumsorbaat (E202); dit zeggen deze studies over citroenzuur.

Voor toegevoegd citroenzuur vergeleken de onderzoekers over ongeveer acht jaar het derde van de deelnemers dat er het meest van binnenkreeg met het derde dat er het minst van binnenkreeg, rekening houdend met onder meer leeftijd, geslacht, roken, alcohol, lichaamsbeweging en de kwaliteit van de voeding.

De hazard ratio vergelijkt hoe vaak de ziekte voorkomt in twee groepen: 1,29 betekent 29 % meer gevallen bij de grote gebruikers, bij gelijke overige factoren waarmee rekening werd gehouden. Het betrouwbaarheidsinterval geeft het plausibele bereik; als het 1 niet bevat, is het resultaat waarschijnlijk geen toeval.

E330 is een van de 12 conserveermiddelen op 17 die met diabetes verband houden, en een van de 8 op 17 die met hoge bloeddruk verband houden.

Mathilde Touvier stelt dat toegevoegd citroenzuur of ascorbinezuur "niet echt natuurlijk" is en anders zou kunnen werken dan het zuur in fruit, met name door de manier waarop de darmflora het verwerkt. Dat is een hypothese. Geen enkele studie heeft ze al getest voor citroenzuur.

Wat bewezen is, en wat niet

De echte effecten: tanden en aluminium

Slijtage van de tanden

Dit is het best aangetoonde effect, en citroensap doet hetzelfde. Tanderosie is het oplossen van het glazuur door zuren, zonder tussenkomst van bacteriën (anders dan bij gaatjes). Citroenzuur is een van de meest eroderende zuren, om twee redenen: het verlaagt de pH, en het "vangt" calcium uit het glazuur (een cheleringseffect), wat het oplossen versnelt.

In het labo erodeert het bij gelijke pH glazuur en tandbeen sterker dan het fosforzuur in cola. Bij vrijwilligers die glazuurstaaltjes in de mond droegen, maakte toevoeging van citroenzuur aan een zure oplossing het verlies aan oppervlaktehardheid van het glazuur 2,5 tot 3 keer groter, en vertraagde het de terugkeer van het speeksel naar een neutrale pH.

Het risico hangt vooral af van de frequentie: een limonade bij de maaltijd doet veel minder schade dan een fles waaraan u de hele namiddag nipt. Dranken "zonder suiker" en zuur snoep horen er ook bij: geen suiker beschermt niet tegen erosie.

Aluminium en de nieren

Citraat vormt met aluminium een oplosbaar complex dat makkelijker door de darm gaat. Bij vrijwilligers die aluminiumhydroxide (een maagzuurremmer) innamen, verhoogde toegevoegd calciumcitraat de opname van aluminium sterk. Bij patiënten met nierfalen, die aluminium slecht uitscheiden, veroorzaakte die combinatie in de jaren 1980 ernstige vergiftigingen (botten, hersenen).

Voor een gezond persoon vormt E330 in voeding dat probleem niet. Maar als uw nieren slecht werken en u een geneesmiddel met aluminium neemt, neem het dan niet in met citraat (frisdrank, citrussap, bruistabletten) en spreek erover met uw arts of apotheker.

"Zwarte schimmel": het verhaal van de vier gevallen

De meest verspreide vrees komt van een artikel dat in 2018 in Toxicology Reports verscheen, van Iliana Sweis en Bryan Cressey (afdeling heelkunde, University of Illinois at Chicago). Ze beschrijven vier patiënten met gewrichts-, spier-, spijsverterings- of ademhalingsklachten enkele uren na producten met "industrieel" citroenzuur, maar niet na citroenen. Hun hypothese: fragmenten of resten van Aspergillus niger, een schimmel die bekendstaat als allergeen, zouden bij gevoelige personen een ontsteking kunnen uitlokken.

Onthoud dat de schimmel wordt verwijderd en het zuur tot meer dan 99,5 % wordt gezuiverd, en dat A. niger niet de "giftige zwarte schimmel" van vochtige muren is (die bijnaam slaat eerder op Stachybotrys): het is een gewone schimmel, die ook gebruikt wordt om voedingsenzymen te maken, en industriële stammen moeten niet-toxinevormend zijn. De klachten van deze patiënten waren niet noodzakelijk ingebeeld, maar andere oorzaken zijn mogelijk: de zuurtegraad zelf (reflux), andere ingrediënten, of het nocebo-effect (klachten voelen omdat men ze verwacht).

Waar of niet waar?

"Het citroenzuur op etiketten is natuurlijk, want het komt van citroenen." Niet waar. Het wordt gemaakt door fermentatie, niet gewonnen uit citroenen. Maar de molecule is identiek, en ons lichaam maakt ze zelf aan.

"De nieuwe Levothyrox was giftig door het citroenzuur." Niet aangetoond. In 2017 bevatte de nieuwe formule van dit schildkliergeneesmiddel, verkocht in Frankrijk, citroenzuur, en veel patiënten meldden bijwerkingen. Het Franse geneesmiddelenagentschap (ANSM) berekende dat een tablet minder dan een milligram bevatte (0,85 mg), ongeveer 2 300 keer minder dan de gemiddelde dagelijkse inname via de voeding, en besloot dat die hoeveelheden geen giftigheid konden veroorzaken.

"Citraten (E331 tot E333) zijn gevaarlijker." Niet waar: het zijn zouten van citroenzuur, die er samen mee worden beoordeeld.

Voor wie is voorzichtigheid geboden?

Niemand heeft E330 nodig, maar niemand loopt gevaar door het te eten in de hoeveelheden die in voeding zitten. Enkele situaties verdienen toch wat aandacht:

In de praktijk: de gewoonten die er echt toe doen

• Zure dranken bij de maaltijd, niet de hele dag door. Dat is de nuttigste gewoonte voor uw tanden.
• Eerst water: kraantjeswater of gewoon mineraalwater bevat geen E330. Water "met citroensmaak" vaak wel.
• Zuur snoep met mate: het combineert suiker en zuur, en blijft lang in de mond.
• U hoeft niet op E330 te jagen op etiketten: de aanwezigheid alleen is geen reden om een product terug te leggen.
• Citroen in de keuken is geen probleem, maar citroenwater waaraan u de hele dag nipt, slijt de tanden zoals frisdrank.

Om minder suiker te drinken zonder over te schakelen op zoetstoffen, leest u ook ons artikel "Eet ik te veel suiker?" en ons overzicht van zoetstoffen.

En nu?

EFSA sloot op 30 juni 2026 de gegevensverzameling over citroenzuur en citraten af; de herbeoordeling volgt later, op een nog niet aangekondigde datum, en kan rekening houden met NutriNet-Santé. Als andere cohorten hetzelfde signaal vinden voor diabetes of hoge bloeddruk, of als experimenten een mechanisme vinden dat eigen is aan toegevoegd citroenzuur, rijst de vraag opnieuw. We werken dit artikel dan bij.

Verder lezen: hoe kan zo'n gewone molecule vragen oproepen?

Het is paradoxaal dat diabetes in verband wordt gebracht met een molecule die het lichaam per kilo aanmaakt en die in citrusvruchten zit. Drie verklaringen zijn mogelijk, en ze sluiten elkaar niet uit.

1. E330 is een merker. Toegevoegd citroenzuur zit vooral in zoete en bewerkte producten; ook na correctie eet de groep die er het meest van binnenkrijgt een beetje anders. Het eigen aandeel van E330 zou dan klein zijn, of zelfs nul.

2. Een effect op het gedrag. In frisdrank brengt het zuur de zeer zoete smaak in evenwicht en maakt het de drank aangenamer, dus wordt er meer van gedronken. De auteurs noemen ook algemene pistes voor conserveermiddelen (oxidatieve stress, ontsteking, darmflora), zonder specifiek bewijs voor citroenzuur.

3. Een effect eigen aan het additief, ingenomen buiten de matrix van een vrucht. Dat is de hypothese van Mathilde Touvier; ze moet nog getest worden.

Eén cohort, hoe goed ook opgezet, kan niet kiezen tussen deze verklaringen: er zijn herhalingsstudies en experimenten nodig.

Bronnen

ANSM. (2017). [Citroenzuur en D-mannitol: beoordeling van de hulpstoffen van Levothyrox 150 µg] [Document zonder titel, gedateerd 14 september 2017; in het Frans]. Frans geneesmiddelenagentschap. https://ansm.sante.fr/uploads/2023/11/16/7751ed2213d09387c6dbe72d65682ce0.pdf

Brandão, A. C. S., Bicego-Pereira, E. C., Del Bel Cury, A. A., & Tenuta, L. M. A. (2022). Effect of pH and titratable acidity on enamel and dentine erosion. Clinical Oral Investigations, 26. https://investigadores.anid.cl/en/public_search/work?id=708976

Coburn, J. W., Mischel, M. G., Goodman, W. G., et al. (1991). Calcium citrate markedly enhances aluminum absorption from aluminum hydroxide. American Journal of Kidney Diseases, 17(6), 708-711.

EFSA. (2026, 4 maart). Open call for food additives analytical data and use levels in food and beverages intended for human consumption. Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. https://www.efsa.europa.eu/en/call/open-call-food-additives-analytical-data-and-use-levels-food-and-beverages-intended-human

European Society of Cardiology. (2026, 21 mei). Common food preservatives linked to high blood pressure and heart disease [Persbericht]. EurekAlert! https://www.eurekalert.org/news-releases/1128635

Europese Commissie. (2020). Verordening (EU) 2020/1419 van de Commissie van 7 oktober 2020 tot wijziging van bijlage II bij Verordening (EG) nr. 1333/2008 wat betreft het gebruik van ascorbinezuur (E 300) en citroenzuur (E 330) op witte groenten die bestemd zijn voor verdere verwerking. Publicatieblad van de Europese Unie. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2020/1419/oj

Europese Commissie. (2026). Re-evaluation: state of play of the re-evaluation of safety of permitted food additives by EFSA as of 10 September 2026. https://food.ec.europa.eu/food-safety/food-improvement-agents/additives/re-evaluation_en

Hasenböhler, A., Javaux, G., Payen de la Garanderie, M., et al. (2026a). Associations between preservative food additives and type 2 diabetes incidence in the NutriNet-Santé prospective cohort. Nature Communications, 16, 11199. https://doi.org/10.1038/s41467-025-67360-w

Hasenböhler, A., Javaux, G., Payen de la Garanderie, M., et al. (2026b). Intake of food additive preservatives and incidence of cancer: results from the NutriNet-Santé prospective cohort. BMJ, 392, e084917. https://doi.org/10.1136/bmj-2025-084917

Hasenböhler, A., et al. (2026c). Preservative food additives, hypertension, and cardiovascular diseases: the NutriNet-Santé study. European Heart Journal, ehag308. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehag308

Hughes, J. A., et al. (2000). Effects of pH and concentration of citric, malic and lactic acids on enamel, in vitro. Journal of Dentistry, 28(2), 147-152. https://doi.org/10.1016/s0300-5712(99)00060-3

JECFA. (1973). Citric acid (evaluatie nr. 218, ADI "niet beperkt"). Gemengd FAO/WHO-deskundigencomité voor levensmiddelenadditieven. https://www.inchem.org/documents/jecfa/jeceval/jec_436.htm

JECFA. (1999). Citric acid: specifications (FNP 52 Add. 7). FAO. https://www.fao.org/docrep/X3860E/X3860E11.htm

Kirschbaum, B., & Schoolwerth, A. C. (1989). Hyperaluminaemia associated with oral citrate and aluminium hydroxide. Human Toxicology, 8, 45-47.

Penniston, K. L., Nakada, S. Y., Holmes, R. P., & Assimos, D. G. (2008). Quantitative assessment of citric acid in lemon juice, lime juice, and commercially-available fruit juice products. Journal of Endourology, 22(3), 567-570. https://doi.org/10.1089/end.2007.0304

Sweis, I. E., & Cressey, B. C. (2018). Potential role of the common food additive manufactured citric acid in eliciting significant inflammatory reactions contributing to serious disease states: a series of four case reports. Toxicology Reports, 5, 808-812. https://doi.org/10.1016/j.toxrep.2018.08.002

Test Aankoop. (z.d.). E330 - Acide citrique [Vergelijker van voedingsadditieven; in het Frans]. https://www.test-achats.be/sante/alimentation-et-nutrition/securite-alimentaire-et-additifs/comparateur/additifs-alimentaires/details/E330

U.S. Food and Drug Administration. (1994, 12 december). Citric acid and certain citrate derivatives; affirmation of GRAS status as direct human food ingredients. Federal Register, 59(237). https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-1994-12-12/html/94-30496.htm

West, N. X., Hughes, J. A., & Addy, M. (2001). The effect of pH on the erosion of dentine and enamel by dietary acids in vitro. Journal of Oral Rehabilitation, 28(9).