Bloeddruk meten: waarom en hoe?

Daniel Platteau

In het kort: hoge bloeddruk doet bijna nooit pijn, maar beschadigt jarenlang het hart, de hersenen en de nieren. In België heeft bij de 40- tot 79-jarigen meer dan vier op de tien een te hoge bloeddruk, en bijna de helft van hen weet het niet. De enige manier om het te weten: meten. Het verband tussen hoge bloeddruk en een hartinfarct of beroerte is bewezen, net als het voordeel van een verlaging. Thuis is de regel eenvoudig: een gevalideerde bovenarmmeter, vijf minuten rustig zitten, twee metingen 's ochtends en twee 's avonds gedurende een week, en dan het gemiddelde. Een gemiddelde thuis van 135/85 of meer is een reden voor een afspraak bij uw arts. Om u uit te rusten: zie het deel "Een bloeddrukmeter kiezen" en het voorbeeld bij Coolblue.

Bijgewerkt op 2 november 2026.

Ze wordt de "stille moordenaar" genoemd. In september 2025 telde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wereldwijd 1,4 miljard volwassenen met hoge bloeddruk, van wie amper één op de vijf zijn bloeddruk onder controle heeft. De Europese richtlijnen van 2024 en de Amerikaanse van 2025 wijzen in dezelfde richting: vroeger meten, vaker, en bij voorkeur thuis. Hier leest u waarom, hoe u het zonder fouten doet, en hoe we bij een manchet zijn uitgekomen die in een lade past.

Wat is bloeddruk?

Bij elke hartslag stuwt het hart bloed in de slagaders. De bloeddruk is de kracht die dat bloed op hun wand uitoefent. Hij wordt uitgedrukt in twee getallen:

• de systolische, het bovenste getal: de druk op het moment dat het hart samentrekt;
• de diastolische, het onderste getal: de druk wanneer het hart tussen twee slagen ontspant.

De eenheid is de millimeter kwik (mmHg), een herinnering aan de eerste toestellen, waarin de druk een kwikkolom deed stijgen. Artsen zeggen soms "13 op 8", in centimeters: dat betekent 130/80 mmHg. Cardiologen geven nu de voorkeur aan de volledige vorm, die nauwkeuriger is.

De bloeddruk is geen vast getal. Hij stijgt als u beweegt, praat, het koud hebt of gestrest bent; hij daalt tijdens de slaap. Daarom zegt één meting bijna niets: wat telt, is het gemiddelde van meerdere metingen in goede omstandigheden.

Waarom meten?

Omdat u hoge bloeddruk niet voelt. Hoofdpijn, neusbloedingen of een rood gezicht zijn slechte aanwijzingen: de meeste mensen met hoge bloeddruk hebben geen klachten, soms decennialang.

Ondertussen slijt een te hoge druk de wand van de slagaders. Hij bevordert een hartinfarct, een beroerte, hartfalen, nierziekte, voorkamerfibrillatie (een hartritmestoornis) en cognitieve achteruitgang.

Twee grote studies geven de orde van grootte:

• Het risico stijgt al vanaf 115/75. In 2002 toonde een meta-analyse (een studie die andere studies samenvoegt) over een miljoen volwassenen in 61 studies dat tussen 40 en 69 jaar elk verschil van 20 mmHg systolisch (of 10 diastolisch) gepaard gaat met ongeveer twee keer zoveel sterfgevallen door beroerte en door coronaire hartziekte. Er is geen drempel waaronder het risico niet meer daalt, minstens tot 115/75. Bewijsniveau: observationeel, maar zeer groot en consistent.
• De bloeddruk verlagen beschermt. In 2016 toonde een meta-analyse van 123 gecontroleerde studies (meer dan 600.000 deelnemers) dat een daling van 10 mmHg systolisch ernstige hart- en vaatincidenten met ongeveer 20 % vermindert, beroertes met 27 %, hartfalen met 28 % en de totale sterfte met 13 %. Bewijsniveau: gecontroleerde studies, sterk.

En in België? Een analyse van de gezondheidsenquêtes van Sciensano (2018), gepubliceerd in 2024, schat dat 43 % van de Belgen van 40 tot 79 jaar een te hoge bloeddruk heeft. Bijna iedereen had in de voorbije vijf jaar een bloeddrukmeting gehad, maar slechts 57 % van hen wist dat ze hoge bloeddruk hadden, en minder dan een kwart had hun bloeddruk onder controle. Conclusie van de auteurs: het grootste obstakel bij ons is de diagnose. Af en toe een meting bij de arts volstaat niet om ze te stellen.

Bloeddruk is niet de enige factor: cholesterol, roken, diabetes en te weinig beweging tellen op. Artsen denken in termen van het totale risico (zie ons artikel over vetten en cholesterol).

De getallen die u moet kennen

De drempels hangen af van waar u meet: de bloeddruk is thuis meestal iets lager dan in de praktijk. Dit zijn die van de Europese Vereniging voor Cardiologie (ESC, 2024):

Het volstaat dat één van de twee getallen de drempel overschrijdt. Met 142/78 zit u in het vakje "hypertensie".

Nieuw in 2024: de categorie "verhoogde bloeddruk", tussen 120/70 en 139/89. Ze betekent niet "ziek", maar wijst op een risico dat al meetbaar is. Bij behandelde patiënten mikt de ESC op een systolische druk tussen 120 en 129 als de behandeling goed verdragen wordt, met soepelere doelen na 85 jaar of bij kwetsbaarheid.

In de Verenigde Staten houdt de richtlijn van de American Heart Association en het American College of Cardiology (AHA/ACC, augustus 2025) lagere drempels aan (hypertensie vanaf 130/80) en een doel onder 130/80 voor de meeste volwassenen. Beide teksten zijn het eens over de kern: de diagnose bevestigen met metingen buiten de praktijk, thuis of over 24 uur.

Gaat dit mij aan?

Deze frequenties zijn een minimum. Niets belet u vaker te meten, op voorwaarde dat u de methode volgt en geen conclusies trekt uit één enkele meting.

Waarom thuis meten?

In de praktijk bent u net de trap opgegaan, u praat, u bent wat gespannen. Het gevolg: twee klassieke valkuilen.

• Het wittejasseneffect: hoge bloeddruk bij de arts, normaal thuis. Afhankelijk van de studie treft het 15 tot 25 % van de mensen die alleen op basis van praktijkmetingen als hypertensief worden ingedeeld. Zonder thuismeting riskeren zij een onnodige behandeling.
• Gemaskeerde hypertensie: het omgekeerde. Normaal in de praktijk, hoog in het dagelijkse leven, vaker bij rokers en bij een familiale voorgeschiedenis. Ze gaat gepaard met meer complicaties dan een echt normale bloeddruk, en ze blijft onopgemerkt zonder thuismeting.

Thuismeting levert veel meer getallen op, in omstandigheden die dicht bij het echte leven liggen. De Europese richtlijnen van 2024 en de Amerikaanse van 2025 plaatsen ze in het hart van diagnose en opvolging. De 24-uursmeting (een toestel dat dag en nacht gedragen wordt) blijft de referentie bij twijfel, met name voor de nachtelijke bloeddruk.

Hoe meet u uw bloeddruk correct?

De methode telt evenveel als het toestel. Dit is de werkwijze die de wetenschappelijke verenigingen aanbevelen.

Voor de meting

• Geen koffie, thee, tabak of inspanning in de 30 minuten ervoor.
• Lege blaas.
• 's Ochtends meten vóór u uw geneesmiddelen inneemt (zonder ze daarom uit te stellen of over te slaan) en vóór het ontbijt.

De houding

• Zittend op een stoel, rug gesteund, voeten plat op de grond, benen niet gekruist.
• De arm bloot (geen opgerolde mouw die knelt), rustend op een tafel, de manchet op harthoogte.
• De onderrand van de manchet ongeveer 2 cm boven de elleboogplooi, de slang in het verlengde van de arm.

De meting

• Vijf minuten rust vóór de eerste meting, zonder telefoon of scherm.
• Niet praten en niet bewegen tijdens de meting.
• Twee metingen met één minuut tussen, en beide noteren (de meeste toestellen slaan ze op).
• De eerste keer aan beide armen meten; daarna altijd de arm gebruiken met de hoogste waarde. Een groot en herhaald verschil tussen beide armen meldt u best aan de arts.

Het weekprotocol, voor een diagnose of na een wijziging van de behandeling:

In Frankrijk spreekt men soms van de "regel van 3": drie metingen, 's ochtends en 's avonds, drie dagen na elkaar. De richtlijnen vragen minstens drie dagen, idealiter zeven. De meeste klinieken laten de eerste dag, die vaak hoger ligt, buiten beschouwing; dat punt is omstreden, maar het maakt weinig verschil over een volledige week. Breng het blad (of de app) mee naar uw arts in plaats van één getal "om eens te zien".

Buiten deze controleweken volstaat bij een stabiele bloeddruk vaak één reeks per maand of per kwartaal. Uw arts zegt u welk ritme bij u past.

De video hieronder, van het University of Ottawa Heart Institute, toont deze handelingen (in het Frans).

Fouten die de meting vertekenen

Een systematische review uit 2017 onderzocht 328 studies over foutbronnen. Van de 29 onderzochte factoren veranderden er 27 de meting significant, van -24 tot +33 mmHg voor de systolische druk. De meest voorkomende:

De maat van de manchet is een veelvoorkomende valkuil bij mensen met een dikke arm: meet de armomtrek halverwege de bovenarm en controleer of die binnen het bereik op de manchet valt (vaak 22 tot 42 cm; er bestaan grotere manchetten).

Een bloeddrukmeter kiezen

Bovenarm liever dan pols. Een polsmeter is gevoeliger voor de houding (de pols moet precies op harthoogte zijn) en minder betrouwbaar. De richtlijnen raden een automatisch toestel voor de bovenarm aan. Een polsmeter komt alleen in aanmerking als de arm te dik is voor de beschikbare manchetten.

Gevalideerd, niet alleen "CE-gemarkeerd". De CE-markering garandeert geen klinische nauwkeurigheid. Slechts een klein deel van de bloeddrukmeters die wereldwijd verkocht worden, ongeveer 6 tot 15 % volgens schattingen, is gevalideerd volgens een erkend protocol. Om een model te controleren, zoekt u de naam en het modelnummer (HEM-…, BP…) op bij STRIDE BP (stridebp.org), een onafhankelijk wetenschappelijk initiatief dat gesteund wordt door de Europese Vereniging voor Hypertensie, of op de lijst van de British and Irish Hypertension Society (bihsoc.org). In Nederland beveelt de Hartstichting toestellen van de STRIDE BP-lijst aan.

Nuttige functies:

• geheugen en automatisch gemiddelde (of een app), zodat u niet hoeft over te schrijven;
• een indicator voor de juiste plaatsing van de manchet;
• twee gebruikersprofielen als u met twee bent;
• detectie van voorkamerfibrillatie: nuttig na 65 jaar, maar het is een screening, geen diagnose (een elektrocardiogram blijft nodig).

Wat kost het? Een goede gevalideerde bovenarmmeter kost tussen 40 en 80 euro. Duurder is niet nauwkeuriger: u betaalt vooral voor de koppeling met een app of voor het design.

Voorbeeld: de Omron X3 Comfort AFib (model HEM-7196-FLEO), een bovenarmmeter met één knop, manchet van 22-42 cm en detectie van voorkamerfibrillatie, die Coolblue in zijn selectie naar voren schuift. De verkoper stelt hem voor als gevalideerd; controleer het modelnummer van het toestel dat u koopt op STRIDE BP.

Bovenarmmeter Omron X3 Comfort AFib: één knop, manchet van 22-42 cm, detectie van voorkamerfibrillatie. Bekijk bij Coolblue Affiliate link

En smartwatches? Sinds september 2025 kunnen sommige horloges (waaronder de Apple Watch, in de Verenigde Staten toegelaten door de FDA) mogelijke hoge bloeddruk signaleren na een analyse van de pols gedurende 30 dagen. Ze meten de bloeddruk niet en sporen niet alle gevallen op. De Amerikaanse richtlijn van 2025 raadt toestellen zonder manchet (horloges, ringen) af om een diagnose te stellen of een behandeling aan te passen. Op zo'n melding volgt best een week thuismeting met een echte bloeddrukmeter.

Om de twee à drie jaar laat u uw toestel best controleren bij uw arts of apotheker, door de metingen met die van hen te vergelijken.

Een beetje geschiedenis

1733: een merrie en een glazen buis. De Engelse dominee Stephen Hales publiceert de eerste meting van de bloeddruk. Hij bracht een koperen buisje in de slagader van een merrie die op haar rug was vastgebonden en verbond het met een glazen buis van negen voet: het bloed steeg meer dan 2,4 meter. De methode was dodelijk voor het dier en onbruikbaar bij de mens.

1828: het kwik. De Franse arts Jean Poiseuille vervangt de lange buis door een veel kortere kwikmanometer. Vandaar onze millimeter kwik. Maar er moest nog altijd een canule in de slagader.

1896: de manchet. De Italiaanse internist Scipione Riva-Rocci stelt in de Gazzetta Medica di Torino een opblaasbare manchet voor die rond de arm sluit, verbonden met een kwikkolom. Men blaast op tot de pols aan de pols verdwijnt: de afgelezen druk geeft de systolische waarde. De eerste manchet, 5 cm breed, was te smal; ze werd snel breder gemaakt.

1905: de geluiden. De Russische militaire chirurg Nikolaj Korotkov beschrijft in enkele honderden woorden de geluiden die men met een stethoscoop onder de manchet hoort terwijl die leegloopt. Het verschijnen van de geluiden markeert de systolische druk, het verdwijnen ervan de diastolische. Dat is de "auscultatoire" methode die artsen de hele twintigste eeuw gebruikten.

1945: de president die niet behandeld werd. Toen dacht men dat een bloeddruk die met de leeftijd stijgt normaal was, zelfs nodig. Franklin D. Roosevelt had 140/100 in 1932; hij stierf in april 1945 aan een hersenbloeding, met een gemeten bloeddruk van 300/190. Zijn dood droeg bij tot de start, in 1948, van de Framingham-studie, die duizenden inwoners van een kleine stad in Massachusetts volgt. De eerste grote resultaten, eind jaren 1950, toonden dat hoge bloeddruk het risico op een hartinfarct vermenigvuldigt.

Van de jaren 1970 tot vandaag: bloeddruk thuis. De eerste meters voor particulieren verschenen in 1973 in Japan; elektronische oscillometrische toestellen (die de trillingen van de slagader in de manchet analyseren, zonder stethoscoop) raakten verspreid in de jaren 1980. In Europa zijn kwikbloeddrukmeters sinds 2009 verboden voor verkoop aan het grote publiek, en in ziekenhuizen en praktijken sinds 10 april 2014 (REACH-verordening). Vandaag past het toestel in een lade en stuurt het zijn metingen naar uw smartphone.

Waar of niet waar: hardnekkige ideeën

"Ik voel me goed, dus mijn bloeddruk is normaal." Niet waar. Hoge bloeddruk geeft meestal geen klachten. Hoofdpijn is geen goed signaal.

"Het is normaal dat de bloeddruk met de leeftijd stijgt." Het komt vaak voor, maar niet zonder gevolgen. Lang dacht men dat het onschuldig was; het geval-Roosevelt en de Framingham-studie toonden het tegendeel. De doelen zijn alleen soepeler bij zeer oude of kwetsbare mensen.

"Eén hoge meting bij de arts betekent hoge bloeddruk." Niet noodzakelijk. Eén meting volstaat niet: er zijn herhaalde metingen nodig, bij voorkeur thuis.

"Een polsmeter is even goed." Eerder niet waar. Hij is gevoeliger voor de houding en minder betrouwbaar; de richtlijnen geven de voorkeur aan de bovenarm.

"130/80 is perfect." Dat hangt ervan af. 130/80 in de praktijk valt in de ESC-categorie "verhoogde bloeddruk" (120-139 / 70-89). Het is geen ziekte, maar een getal om in het oog te houden, zeker als er andere risicofactoren bij komen.

"Als mijn bloeddruk goed is, mag ik mijn geneesmiddelen stoppen." Niet waar. Als hij goed is, is dat vaak dankzij de behandeling. Stop nooit en verander nooit de dosis zonder met uw arts te praten.

"Een lage bloeddruk is gevaarlijk." Meestal niet, bij iemand zonder klachten. Een lage bloeddruk met duizeligheid bij het rechtstaan, flauwvallen of vallen moet wel gemeld worden, zeker onder behandeling.

Wanneer naar de arts?

• Uw gemiddelde thuis bereikt 135/85 of meer: maak een afspraak bij uw huisarts en breng uw metingen mee.
• Uw metingen liggen regelmatig rond 180/110 of hoger, zonder andere klachten: meet na enkele minuten rustig opnieuw en neem zonder uitstel contact op met uw arts (indien mogelijk dezelfde dag).
• Een zeer hoge bloeddruk samen met pijn op de borst, kortademigheid, hevige en ongewone hoofdpijn, zicht- of spraakstoornissen of krachtverlies aan één kant van het lichaam: bel 112.
• U bent zwanger en uw bloeddruk is hoog: meld het snel aan uw vroedvrouw of arts.

Dit artikel geeft algemene richtpunten; het vervangt niet het advies van uw arts, die uw getallen interpreteert samen met uw totale risico.

Om verder te gaan

Hoe werkt een elektronische bloeddrukmeter? Hij blaast de manchet op tot de slagader dichtgedrukt is en laat ze daarna langzaam leeglopen. Een sensor registreert de kleine drukschommelingen die het bloed op de manchet overbrengt wanneer het weer begint te stromen. Hun amplitude is maximaal bij de gemiddelde arteriële druk; een algoritme dat eigen is aan elke fabrikant leidt daaruit de systolische en diastolische waarde af. Daarom is klinische validatie van elk model onmisbaar: twee toestellen die er hetzelfde uitzien, kunnen verschillende algoritmen gebruiken.

Zijn de ESC en de AHA het oneens? Minder dan het lijkt. De Europeanen houden de drempel van 140/90 aan voor hypertensie, maar creëerden de categorie "verhoogd" vanaf 120/70; de Amerikanen spreken van hypertensie vanaf 130/80. In beide gevallen hangt de beslissing om te behandelen af van het totale hart- en vaatrisico, berekend met verschillende instrumenten (SCORE2 in Europa, PREVENT in de Verenigde Staten), en de doelen onder behandeling liggen dicht bij elkaar (systolisch onder 130).

Wat zijn metingen zonder manchet waard? Horloges, ringen en apps schatten de bloeddruk op basis van de optische pols of de snelheid van de polsgolf. Hun nauwkeurigheid blijft onvoldoende voor een diagnose; ze moeten vaak opnieuw gekalibreerd worden met een echte bloeddrukmeter. De waarschuwingsfunctie van sommige horloges, toegelaten in 2025, is een screeningsinstrument: ze spoort aan om te meten, ze vervangt de meting niet.

En zout? Minder zout, meer bewegen, minder alcohol en zo nodig afvallen verlagen de bloeddruk, soms evenveel als een geneesmiddel. Zoutvervangers verrijkt met kalium worden nu in de Verenigde Staten aanbevolen, behalve bij nierziekte of bepaalde behandelingen. Magnesium heeft een bescheiden effect (zie ons artikel over magnesium).

Bronnen

Bos, P., Wouters, E., Danhieux, K., van Olmen, J., Remmen, R., Klipstein-Grobusch, K., Boateng, D., & Buffel, V. (2024). Unravelling the Belgian cascade of hypertension care and its determinants: Insights from a cross-sectional analysis. BMC Public Health, 24, 1559. https://doi.org/10.1186/s12889-024-19010-x

Coolblue. (z.d.). Bloeddrukmeters voor de bovenarm. https://www.coolblue.be/fr/tensiometres/tensiometres-partie-superieure-du-bras

Ettehad, D., Emdin, C. A., Kiran, A., Anderson, S. G., Callender, T., Emberson, J., Chalmers, J., Rodgers, A., & Rahimi, K. (2016). Blood pressure lowering for prevention of cardiovascular disease and death: A systematic review and meta-analysis. The Lancet, 387(10022), 957-967. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)01225-8

Europese Commissie. (2012). Verordening (EU) nr. 847/2012 van de Commissie van 19 september 2012 tot wijziging van bijlage XVII bij Verordening (EG) nr. 1907/2006 (REACH) wat kwik betreft. Publicatieblad van de Europese Unie, L 253, 1-4. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2012/847/oj

Jones, D. W., et al. (2025). 2025 AHA/ACC/AANP/AAPA/ABC/ACCP/ACPM/ AGS/AMA/ASPC/NMA/PCNA/SGIM guideline for the prevention, detection, evaluation and management of high blood pressure in adults. Hypertension, 82(10), e212. https://doi.org/10.1161/HYP.0000000000000249

Kallioinen, N., Hill, A., Horswill, M. S., Ward, H. E., & Watson, M. O. (2017). Sources of inaccuracy in the measurement of adult patients' resting blood pressure in clinical settings: A systematic review. Journal of Hypertension, 35(3), 421-441. https://doi.org/10.1097/HJH.0000000000001197

Lewington, S., Clarke, R., Qizilbash, N., Peto, R., & Collins, R. (2002). Age-specific relevance of usual blood pressure to vascular mortality: A meta-analysis of individual data for one million adults in 61 prospective studies. The Lancet, 360(9349), 1903-1913. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(02)11911-8

Mahmood, S. S., Levy, D., Vasan, R. S., & Wang, T. J. (2014). The Framingham Heart Study and the epidemiology of cardiovascular disease: A historical perspective. The Lancet, 383(9921), 999-1008. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(13)61752-3

McEvoy, J. W., McCarthy, C. P., Bruno, R. M., Brouwers, S., Canavan, M. D., Ceconi, C., et al. (2024). 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. European Heart Journal, 45(38), 3912-4018. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178

Omron Healthcare. (z.d.). History of home blood pressure monitors. https://healthcare.omron.com/healthcare-solutions/cardiovascular-health/350-million/our-journey/history-of-home-bpm

Royal College of Physicians of Edinburgh. (z.d.). Blood pressure in the College collections. https://www.rcpe.ac.uk/heritage/blood-pressure-college-collections

Sharman, J. E., Howes, F. S., Head, G. A., McGrath, B. P., Stowasser, M., Schlaich, M., Glasziou, P., & Nelson, M. R. (2016). How to measure home blood pressure: Recommendations for healthcare professionals and patients. Australian Family Physician, 45(1-2), 31-34. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27051984/

STRIDE BP. (z.d.). Validated blood pressure monitors. https://www.stridebp.org/bp-monitors

University of Ottawa Heart Institute. (z.d.). Comment utiliser un tensiomètre à la maison [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=mV7Dpe_Abwc

Van der Heyden, J., Nguyen, D., Renard, F., Scohy, A., Demarest, S., Drieskens, S., & Gisle, L. (2019). Belgische gezondheidsonderzoeksenquête 2018 (BELHES). Sciensano. https://www.sciensano.be/sites/default/files/report_hes_masterfile_fr_final.pdf

Wereldgezondheidsorganisatie. (2025, 23 september). Uncontrolled high blood pressure puts over a billion people at risk. https://www.who.int/news/item/23-09-2025-uncontrolled-high-blood-pressure-puts-over-a-billion-people-at-risk